Kamil Yılmaz, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, 21200, Diyarbakır, Türkiye e-mail: drkamilyilmaz@gmail.com

Çocukluk Çağı Menenjit ve Ensefalit Tanısında Multiplex PCR Panelinin Değerlendirilmesi: Retrospektif Bir Kohort Çalışması

Öz

Amaç: Menenjit, meninks zarlarının iltihaplanması sonucu ortaya çıkan ve yüksek morbidite ile ciddi komplikasyon riski taşıyan bir merkezi sinir sistemi enfeksiyonudur. Bu çalışmada, çocukluk çağı menenjit ve ensefalit şüphesi olan hastalarda hızlı ve yüksek duyarlılığa sahip Multiplex Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PCR) yöntemiyle saptanan etkenlerin epidemiyolojik dağılımının, klinik-laboratuvar parametrelerle ilişkisinin ve klinik sonuçlarla olan bağlantısının retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Yöntemler: 1 Ocak 2020 ile 1 Kasım 2024 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’ne başvuran ve beyin omurilik sıvısı (BOS) Multiplex PCR panelinde pozitiflik saptanan 0-18 yaş arası 26 hasta retrospektif olarak incelenmiştir. Hastaların demografik özellikleri, klinik şikayetleri, laboratuvar ve görüntüleme bulguları analiz edilmiştir.

Bulgular: Olguların yaş ortalaması 5,42±4,25 yıl olup, %61,5’i erkektir. En sık başvuru şikayetleri ateş (%84,6) ve kusma (%76,9) olarak saptandı. BOS Multiplex PCR ile bakteriyel etkenler %46,1 (n=12), viral etkenler %53,9 (n=14) oranında tespit edildi. Bakteriyel etkenlerden en sık Streptococcus pneumoniae (%75), viral etkenlerden ise Enterovirüsler (%57,2) izole edildi. Viral menenjit grubunda trombosit (394,78±133,82 x10³/uL), albümin (4,01±0,49 g/dL) ve kalsiyum (9,79±0,50 mg/dL) düzeyleri bakteriyel gruba göre anlamlı derecede yüksek saptandı (p<0,05). Bakteriyel menenjitlerde tedavi süresi (13,83±5,68 gün) viral gruba (8,21±6,33 gün) göre anlamlı olarak daha uzundu (p=0,027). Komplikasyon gelişen tüm hastalarda beyin Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)’de patolojik bulgu saptandı (p<0,001). Konvülsiyon geçiren tüm hastalarda kan kültüründe üreme görüldü (p=0,002).

Sonuç: Multiplex PCR, menenjit tanısında geleneksel yöntemlere kıyasla daha hızlı ve hassas sonuçlar sunarak etkenin kısa sürede belirlenmesini sağlamaktadır. Bu yöntem, gereksiz antibiyotik kullanımını azaltma, tedaviyi optimize etme ve komplikasyon riskini düşürme potansiyeline sahiptir. Rutin laboratuvar parametreleri (trombosit, albümin, kalsiyum) ile klinik bulgular (ense sertliği, fontanel bombeliği), etiyolojik ayrım ve prognoz değerlendirmesinde önemli bilgiler sağlamaktadır.

Anahtar kelimeler: Menenjit, Ensefalit, Çocuk, Beyin omurilik sıvısı, Multiplex PCR                 

Evaluation of Multiplex PCR Panel Testing in Pediatric Meningitis and Encephalitis: A Retrospective Cohort Study

Abstract

Aim: Meningitis is a central nervous system infection that results from the inflammation of the meninges and carries a high risk of morbidity and serious complications. This study aimed to retrospectively evaluate the epidemiological distribution of pathogens identified by Multiplex Polymerase Chain Reaction (PCR) in children with suspected meningitis and encephalitis, and to examine its relationship with clinical-laboratory parameters and clinical outcomes.

Methods: Twenty-six patients aged 0-18 years, who were admitted to Dicle University Medical Faculty Hospital between January 1, 2020, and November 1, 2024, and had a positive result in the cerebrospinal fluid (CSF) Multiplex PCR panel, were retrospectively analyzed. The patients’ demographic characteristics, clinical complaints, and laboratory and imaging findings were analyzed.

Results: The mean age of the cases was 5.42±4.25 years, and 61.5% were male. The most common presenting complaints were fever (84.6%) and vomiting (76.9%). With CSF Multiplex PCR, bacterial agents were detected in 46.1% (n=12) and viral agents in 53.9% (n=14) of cases. The most frequently isolated pathogens were Streptococcus pneumoniae (75%) among bacterial agents and Enteroviruses (57.2%) among viral agents. In the viral meningitis group, platelet (394.78±133.82 x10³/uL), albumin (4.01±0.49 g/dL), and calcium (9.79±0.50 mg/dL) levels were significantly higher than in the bacterial group (p<0.05). The duration of treatment was significantly longer in bacterial meningitis (13.83±5.68 days) compared to the viral group (8.21±6.33 days) (p=0.027). Pathological findings on brain Magnetic Resonance Imaging (MRI) were detected in all patients who developed complications (p<0.001). Blood culture growth was observed in all patients who had convulsions (p=0.002).

Conclusion: Compared to traditional methods, Multiplex PCR provides faster and more sensitive results in the diagnosis of meningitis, enabling rapid identification of the causative agent. This method has the potential to prevent unnecessary antibiotic use, optimize treatment, and reduce the risk of complications. Routine laboratory parameters (platelets, albumin, calcium) and clinical findings (nuchal rigidity, bulging fontanelle) provide important information for etiological differentiation and prognostic evaluation.

Keywords: Meningitis, Encephalitis, Child, Cerebrospinal fluid, Multiplex PCR.                                           

Dicle Med J  2026; 53 (2): 541-550

Doi: 10.5798/dicletip.1964867